De Petro Zelalic insigni cursore Melitensi
- Officina Latinitatis
- 15 hours ago
- 4 min read
Versa hic est Latine narratio, eodem (quem iam antea memoravimus) libro c.t. "Aut mors aut fortuna" contenta (pp. 75-77), de summo ac praeclarissimo facinore a cursore[1] Dalmatà-Melitensi Petro Zelalic anno 1760 patrato.
DE PETRO ZELALIC INSIGNI CVRSORE MELITENSI DEQVE CAPTVRÀ NAVIS TVRCARVM PRAETORIAE "CORONAE OTHOMANICAE" NVNCVPATAE
HISTORIA
Guilelmo Gauci Anglico auctore
Jacobo Rubini Latino interprete
Petrus, Johannis filius, Zelalic natus est Cathari, in Nigromontio [olim Dalmatià meridionali], anno 1727. Antequam annum aetatis attigit vicesimum, partem cepit aliquam in discordiis familiaribus, quae in mortem cuiusdam eius consanguinei abierunt. Itaque, ultionem de suis sceleribus a familiaribus timens, navem in Orientem profecturam conscendit, sicque in fugam se contulit.
Qui cum Cytheram insulam - extremam Venetorum in partibus orientalibus provinciam - appulisset, ibi primum in Melitensem cursorem incidit, cuius turmae se adiungens Melitam demum solvit. Quo ubi pervenit, navarchum sui popularem, genere Sclavum, offendit, cognomine Marassi, qui, Melità solvens, sub principis Monacensis vexillo Orientis regiones longe lateque depraedabatur.
Aliquot, igitur, menses Petrus Marassi ducente navigaverat, cum olim navarchus - anno probabiliter 1753 - modicae classi, quae ex xebec[2], vascello aliquotque felucis[3] constaret, praeesset: quae, tamen, expeditio magnam, demum, accepit calamitatem. Nam, proelio quondam cum cursoribus Turcis commisso, multisque Melitensium navibus perditis, Zelalic, unà cum e suis nonnullis, felucis conscensis in fugam se dedit. Aliquot inde diebus effluxis, navigium Turcarum mercatorium assultu ceperunt, cui Petrus ipse - tunc primum navarchus, licet suffectus[4], creatus - est praepositus.
Felucae cum mercatorià cursum Metelinum - in Graecà continenti - tenuere, ubi Zelalic eiusque viri, qui mercatoriam conscenderant, nocturnum hostium impetum inopinantes perpessi, navibus armatis a Turcis proelio superati sunt. Corpora VIII cursorum (e XXVI, qui turmam effecerant) ab hostibus membratim dissecta ac discerpta sunt; ceteri, quibus datum est vitam servare, in servitutem redacti Constantinopolim praemittuntur. At Petrus, unà cum tribus nautis Melitensibus, auribus signatis[5] mox iussus est navem praetoriam totius classis Othomanicae conscedere [cui nomen impositum "Coronae Othomanicae"]: octo, in posterum, solidos annos iugum servitutis in eà nave tulit Petrus Zelalic.
Inter LXXI servos, compedibus vinctos, illius praetorianae aliquot numerabantur cursores Melitenses, paucis ante annis apud Cyprum in servitutem abducti. Cum, autem, "Corona Othomanica" exigendis a subditis vectigalibus navigaret, tum a servis consilium initum est ipsà nave potiundi, necnon, Turcis nautis devictis, cursum ad certum Christianorum portum flectendi.
Zelalic ipse seditioni praefuit. Solis armati cultris, servi omnes, Viva Maria![6] clamantes, simul Turcis rebellaverunt. Quae cum ex sententià cederent, servi Christiani, seditionem in Turcas moliti, principem totius classis Othomanicae navem paucis horis suam in potestatem redegerunt: Corona Othomanica, navigium Solymanni praetorium, tunc plenis velis Occidentem versus tenuit.
Mane diei VI mensis Octobris, anno 1760, speculatores, in turribus apud oras Melitenses excubantes, ingentem navem litori appropinquantem significaverunt. A multis, vero, navis ea longa Britannorum esse credebatur, quamvis nullis signis vexillisve pansis accederet. Navigium, deinde, ut ante Magnum Portum substitit, tormentum semel innoxie displosit: primum, vexillum nigrum attollitur, cui subsequenter demisso vexillum candidum, crucifixo signatum, sufficitur. At Turcarum etiam insignia deinde attolluntur, albis supereminentibus vexillis, spectantium nimirum confusioni.
Itaque, praetorianae LXXIV tormentis iterum innocue displosis, anchoram ibi iecerunt nautae, ubi navigium telis Magni Portus tormentariis attigi nequiret. Magnus autem Johannitarum Magister, qui bellicum consilium iam de re consultaverat, quattuor Ordinis galeas deducere constituit: quae acie ad proelium instructà portu usque digrediuntur, donec cum ignotis nautis aliquid colloqui valuerunt. Tunc primum seditionis notitia galeis, omnibus rem quidem obstupescentibus, statim est delata.
Incredibilis huiusce seditionis omnibus brevi Melitensibus factis certioribus, navis praetoria, Ordinis galeis comitata, ad portum usque ita processit, ut saucii curis medicorum Johannitarum quam primum commendarentur. Tunc, vero, centenis undique spectatoribus ovantibus atque acclamantibus a propugnaculis, Corona Othomanica Magnum Portum ingreditur: totà pervolat urbe fama Petri Zelalic, rebellantium ducis, qui, ut gratiam iniret Magni Magistri, navem praetoriam Ordini dono dedit.
Profecto, hanc seditionem summae sibi habuit iniuriae Turcarum Soldanus, qui, irà quidem commotus, de nautis horumque patronis - scilicet de equitibus Sancti Johannis - ultionem pollicitus est.
Zelalic, cum postea rem omnem officialibus portus Catharensis anno 1761 testaretur, inicere videbatur, Magnum Ordinis Magistrum Emmanuelem Pinto id exoptare, ut se, vix post Melitam adventum, donis, ab ipso Petro neglectis, cumularet. Se ideo Melità excessisse, ut ad oras Dalmaticas reverteretur, tum affirmavit. Quo, tamen, in consilio Petrus deinceps non diu perseverasse videtur.
Nam ipse, haud multo post, Melitam rediit, ubi eam veluti familiaritatem cum Magno Ordinis Magistro aliquando iunxit, ut hic suam galeam magistralem navarcho Zelalilc haud semel commendaverit, summo nimirum honore, qui viris tantum in proelio fidissimis, peritissimis, acerrimis tribui soleret. Non enim forte, alterà saeculi XVIII parte, fuit Petrus Zelalic navarchus Melitensis omnium Cursui intentissimus, quippe qui semper Ordini sancti Johannis cursor inserviit, unà tantum exceptà occasione, cum Neapolitanum agitavit vexillum.
NOTAE
[1] Nisi iam noveris, quid vocabulo cursor in re nauticà hic a nobis significetur, inspice, quaesumus, historiam pridem his in paginis divulgatam de Gregorio Cassar cursore Melitensi: https://officinalatinitatis.wixsite.com/home/post/de-vitae-gregorii-cassar-casibus-pars-i.
[2] Sermone Melitensi xebec, Italice sciabecco (nomine e linguis Arabicis ducto), minimum erat e cursoriis ac pyraticis navigiis, myoparonibus simile.
[3] Navis paulo, quam xebec (vd. supra), maior.
[4] Sic quidem, voce classicà, Latine vocare voluimus illos nautas, qui a classis navarcho navibus assultu in expeditionibus nuperrime captis praeficiebantur, quosque huiusce libri auctor Anglice designat prize captains, propterea quod novas naves, veluti praemio sibi assultibus comparatas, navarchi nomine regerent.
[5] Aures eis signabantur captivis, qui servituti destinabantur.
[6] Scilicet Vivat Maria, sermone Italico, quo multi Melitae tunc temporis utebantur.
Comments